Alweer de zoveelste gezondheidsapp?

Stappen tellen. Slaap meten. Calorieën registreren. Hartslag volgen. Work-outs plannen. Stress meten. Voedingsadvies lezen.

Wie de appstores bekijkt, zou bijna kunnen denken dat we het gezondheidsprobleem inmiddels digitaal hebben opgelost. Er zijn duizenden apps en wearables die ons helpen iets over onze gezondheid, leefstijl of conditie te meten.

En toch loopt de druk op de gezondheidszorg verder op.

Dat roept een terechte vraag op wanneer er nóg een digitale gezondheidsoplossing verschijnt: zitten we werkelijk te wachten op alweer de zoveelste gezondheidsapp?

Waarschijnlijk niet.

Maar misschien hebben we juist wel behoefte aan een fundamenteel andere benadering van wat een gezondheidsapp zou moeten doen.

Het probleem is niet dat we te weinig gezondheidsdata hebben

Veel bestaande gezondheids- en fitnessapps zijn in essentie input-georiënteerd. Ze registreren wat iemand doet of wat een sensor meet

• hoeveel stappen iemand zet;

• hoeveel uur iemand slaapt;

• hoeveel calorieën iemand eet;

• hoeveel minuten iemand sport;

• hoe hoog de hartslag of HRV is;

• hoeveel trainingsbelasting iemand heeft gehad.

Dat kan buitengewoon nuttig zijn. Wearables en gezondheidsapps hebben gezondheid voor miljoenen mensen tastbaarder gemaakt en stimuleren mensen om bewuster met hun leefstijl om te gaan.

Maar meer data betekent niet automatisch meer gezondheid.

De gemiddelde gebruiker moet vaak zelf de vertaalslag maken van data → betekenis → actie.

Wat betekent een veranderende rusthartslag in combinatie met stress, slaap en bloeddruk? Wanneer is een afwijking relevant? Moet ik meer bewegen? Minder trainen? Beter slapen? Mijn leefstijl aanpassen? Een coach raadplegen? Of toch mijn huisarts bellen?

Juist daar ontstaat een paradox. Digitale gezondheid kan mensen zelfstandiger maken, maar kan ook leiden tot nóg meer cijfers, onzekerheid en mogelijk zelfs onnodige zorgvragen.

En dat laatste kunnen we ons steeds minder permitteren.

Het zorginfarct vraagt om méér dan digitalisering

Het RIVM waarschuwt in de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024 dat de zorgvraag richting 2050 verder toeneemt, terwijl tekorten aan professionals en mantelzorgers groter worden. Door de vergrijzing neemt bovendien het aantal mensen met meerdere aandoeningen tegelijkertijd toe.

Een illustratief cijfer maakt de omvang van de uitdaging duidelijk. Volgens het RIVM waren er in 2023 tegenover iedere 90-plusser ongeveer 25 mensen van 25 tot 40 jaar — de leeftijdsgroep waaruit veel nieuwe zorgprofessionals moeten komen. Richting 2050 daalt die verhouding naar ongeveer 1 op 8.

Alleen meer zorg leveren is daarmee geen houdbare strategie.

Het Zorginstituut Nederland noemt preventie daarom expliciet onderdeel van passende zorg: gezondheidsproblemen voorkomen en mensen zo gezond en vitaal mogelijk houden, zodat zorgvragen worden voorkomen of minder zwaar worden.

Ook de WHO Europe legt nadruk op preventie en sterke eerstelijnszorg om gezondheidsstelsels toegankelijk en houdbaar te houden.

De logische conclusie is belangrijk: digitale gezondheid moet niet primair méér zorg digitaliseren. Zij moet eraan bijdragen dat minder zorg nodig wordt — en dat de zorg die wél nodig is, op het juiste moment en op de juiste plaats terechtkomt.

Van meten wat je doet naar begrijpen hoe het met je gaat

Daar ligt de andere insteek van het IVC Wellness Indicator App Platform.

IVC wil niet simpelweg nog een databron toevoegen. Het uitgangspunt is juist om verschillende signalen samen te brengen en te vertalen naar iets wat voor een gewone gebruiker begrijpelijk wordt: hoe ontwikkelt mijn fysieke én mentale welzijn zich?

Het platform combineert gegevens uit verschillende bronnen. Dat kan bijvoorbeeld via een laagdrempelige rPPG-gebaseerde Wellness Scan met de camera van een smartphone, maar ook via vragenlijsten, wearables en andere databronnen. De Wellness Indicator brengt deze informatie samen tot een integraal gezondheidsbeeld met een eenvoudig te begrijpen Wellness Score en onderliggende indicatoren. Volgens IVC zijn inmiddels meer dan zeven miljoen Wellness Scores gegenereerd.

Daarmee verschuift het perspectief:

• niet alleen: hoeveel stappen heb ik gezet?

  • maar: hoe ontwikkelt mijn welzijn zich?

• Niet alleen: wat was mijn hartslag vandaag?

  • maar: zie ik over langere tijd een relevante verandering?

• Niet alleen: heb ik deze week voldoende gesport?

  • maar: lijkt de interventie die ik volg daadwerkelijk samen te gaan met verbetering?

Dat klinkt als een subtiel verschil. Voor preventieve gezondheidszorg is het fundamenteel.

Een Wellness Indicator is geen digitale diagnose

Daarbij is één onderscheid essentieel.

Het doel moet niet zijn dat iedere afwijkende digitale meting iemand richting huisarts stuurt. Dat zou preventieve technologie juist onderdeel kunnen maken van het probleem dat zij probeert op te lossen.

Een Wellness Indicator moet daarom niet worden gezien als een diagnosemachine of als vervanging van de arts.

De waarde zit veel meer in signaleren, trends herkennen, motiveren en navigeren.

Een losse waarde kan door allerlei omstandigheden variëren. Een ontwikkeling die bij herhaalde metingen zichtbaar blijft, kan veel relevanter zijn. De vraag wordt dan niet onmiddellijk “welke ziekte heb ik?”, maar eerst:

“Is hier iets veranderd waarop ik zelf of samen met een professional verstandig kan reageren?”

Dat principe beschrijft IVC zelf als een beweging van health check naar health action: laagdrempelig meten, veranderingen begrijpelijk maken en vervolgens een passende route bieden naar informatie, leefstijl, coaching of — wanneer daar daadwerkelijk aanleiding voor is — professionele zorg.

Juist die laatste stap is cruciaal.

Preventie heeft een navigatielaag nodig

De meeste mensen hebben geen behoefte aan twintig dashboards. Ze willen uiteindelijk antwoord op een veel eenvoudiger vraag:

Hoe gaat het met mij, verandert er iets en wat kan ik daar verstandig mee doen?

Daarom zou de volgende generatie digitale gezondheid minder moeten draaien om zoveel mogelijk data verzamelen en meer om het organiseren van een eenvoudige cyclus:

meten → begrijpen → volgen → motiveren → passend handelen → opnieuw meten.

Dat kan bovendien voorkomen dat digitale gezondheid een verzameling losse eilandjes wordt. De fitnessapp doet iets met bewegen, de wearable met slaap, de voedingsapp met calorieën, de vragenlijst met mentale gezondheid en de huisarts ziet iemand pas wanneer er een concrete zorgvraag ontstaat.

Een overkoepelende Wellness Indicator kan daar als verbindende laag tussen functioneren. Op individueel en op groeps/populatienivo.

Niet door al die gespecialiseerde oplossingen te vervangen, maar door hun informatie waar mogelijk samen te brengen en betekenisvoller te maken.

Dat levert voor verschillende partijen andere waarde op

Voor gebruikers en patiënten betekent dit in de eerste plaats eenvoud. Geen verzameling moeilijk interpreteerbare parameters, maar inzicht in het grotere beeld en vooral de ontwikkeling daarvan. Dat kan mensen helpen eerder verantwoordelijkheid te nemen voor hun gezondheid zonder van iedere gebruiker een amateurarts te maken.

Voor coaches, leefstijlprofessionals, fitness- en preventieaanbieders ontstaat een andere mogelijkheid: niet alleen een interventie aanbieden, maar ook volgen of de gezondheid en het welzijn van deelnemers zich gedurende die interventie ontwikkelen. Daarmee kan begeleiding persoonlijker worden en kan de toegevoegde waarde van programma's beter zichtbaar worden.

Voor zorgprofessionals ligt de potentiële waarde juist in selectie en navigatie. Digitale preventie moet niet iedereen sneller naar de huisarts brengen. Zij zou idealiter mensen die zelf of met lichte ondersteuning verder kunnen juist daar houden, terwijl relevante signalen eerder kunnen leiden tot passende professionele aandacht. Dat vraagt uiteraard om zorgvuldige grenzen tussen wellness, signalering en medische diagnostiek.

Voor werkgevers verschuift vitaliteit daarmee van het aanbieden van losse activiteiten naar de vraag of interventies daadwerkelijk bijdragen aan de fysieke en mentale vitaliteit van medewerkers. Op geaggregeerd niveau kan inzicht ontstaan in ontwikkeling en effectiviteit, zonder dat een werkgever daarvoor individuele gezondheidsgegevens hoeft te zien.

Voor verzekeraars is vooral de preventieve logica interessant. Wanneer interventies eerder, gerichter en aantoonbaarder kunnen worden ingezet, ontstaat de mogelijkheid om niet alleen zorgconsumptie achteraf te financieren, maar gezondheid eerder in de keten te ondersteunen. Ook voor hen heeft geaggregeerd inzicht op wat wel en niet werkt, grote waarde.

En voor het zorgsysteem als geheel ligt uiteindelijk misschien wel de grootste potentiële waarde: technologie inzetten om mensen langer gezond en zelfredzaam te houden en schaarse professionele capaciteit vooral daar in te zetten waar deze werkelijk nodig is.

Dat is ook de voorwaarde waaronder digitalisering daadwerkelijk kan bijdragen aan het zorginfarct. Het RIVM merkt terecht op dat het nog onzeker is of méér digitalisering op zichzelf de druk op de zorg vermindert. Technologie neemt de noodzaak van menselijke zorg immers niet weg.

Ook WHO Europe benadrukt dat digitale technologie waarde kan hebben voor toegankelijkheid, empowerment, kwaliteit en inzet van professionals, maar dat succesvolle toepassing afhankelijk is van onder meer werkprocessen, vertrouwen, training, ethiek en technische en juridische randvoorwaarden.

Digitaliseren is dus niet het doel. Een beter werkend gezondheidssysteem is het doel.

Van sick care naar health care

Misschien is dat uiteindelijk het belangrijkste onderscheid.

Ons huidige systeem is uitstekend in het behandelen van veel ziekten, maar komt vaak pas echt in beweging wanneer iemand patiënt is geworden.

• Preventie probeert eerder te beginnen.

• Niet bij de diagnose.

• Niet eens bij de dokter.

• Maar in het dagelijks leven van mensen.

Daarvoor moet technologie laagdrempelig genoeg zijn om regelmatig gebruikt te worden, eenvoudig genoeg zijn om begrepen te worden en intelligent genoeg zijn om van verschillende gegevens betekenisvolle informatie te maken.

De smartphone kan daarbij juist interessant zijn omdat daarvoor niet noodzakelijk eerst een nieuw apparaat of dure wearable hoeft te worden aangeschaft. IVC positioneert zijn Wellness Scan daarom als één van meerdere mogelijke databronnen binnen het platform, niet als doel op zichzelf.

Dus: alweer de zoveelste gezondheidsapp?

Hopelijk niet.

Want nóg een app die stappen, calorieën, slaapminuten of afzonderlijke biomarkers verzamelt, gaat het fundamentele probleem van onze gezondheidszorg niet oplossen.

Wat we nodig hebben, is een digitale infrastructuur die de enorme hoeveelheid beschikbare gezondheidsinformatie helpt vertalen naar begrijpelijk inzicht, ontwikkeling in de tijd, motivatie en passende actie.

Een infrastructuur die de gebruiker centraal stelt.

Die professionals ondersteunt in plaats van extra werk bezorgt.

Die preventieaanbieders helpt aantonen wat werkelijk effect heeft.

Die niet iedere afwijking medicaliseert.

En die juist helpt bepalen wanneer zelf handelen voldoende is, wanneer begeleiding verstandig is en wanneer professionele zorg daadwerkelijk nodig wordt.

Dat is de ambitie achter het IVC Wellness Indicator App Platform: niet nóg meer gezondheidsdata produceren, maar gezondheidsdata betekenis geven en gebruiken om de beweging te ondersteunen van reactieve zorg naar preventieve gezondheid.

Want de vraag voor de komende jaren is niet hoeveel gezondheidsapps we nog kunnen ontwikkelen.

De vraag is hoeveel mensen we met technologie kunnen helpen gezonder te blijven, voordat zij patiënt hoeven te worden.